نامههای کمالالملک که به کوشش و پژوهش علی دهباشی گردآوری، بازخوانی و تدوین شده، مجموعهای ارزشمند از نامههای کمالالملک به دکتر قاسم غنی است. علی دهباشی با گردآوری این اسناد، تنظیم تاریخی آنها و افزودن حواشی و توضیحات پژوهشی، امکان مواجهه مستقیم با این میراث مکتوب را فراهم کرده است.
نامههای این مجموعه همگی به خط کمالالملک و اکثراً با مداد نوشته شدهاند. نامههای قدیمیتر خوشخطترند، اما با گذشت زمان، بر اثر رعشه دست و ضعیف شدن دید استاد، خط او ناخواناتر شده است – بهطوری که بازخوانی و پیادهسازی دستنوشتهها توسط دهباشی دقتی ویژه میطلبیده است. آخرین نامههای کمالالملک در این مجموعه نیز به خط اطرافیان اوست که مهر کمالالملک در پایین آنها زده شده است. بازه زمانی این نامهها از سال ۱۳۰۶ شمسی (ارسال از تهران) آغاز میشود و تا ۱۳۱۹ شمسی ادامه مییابد.
کمالالملک، کمال توانایی تصویر کردن ایرانیان، زندگی را در غیرانسانیترین شرایط ممکن، در تنهایی مطلق، و زیر چلچراغ روشن دیدگان خدای قادر متعال به تاریخ ۲۷ مرداد ۱۳۱۹، بعد از ظهر یکشنبه، در نیشابور بدرود گفت. این مجموعه نامهها روشنگر حالات و روحیات او در آخرین سالهای زندگی پربارش است.
محمد غفاری: کمالالملک
محمد غفاری، که با نام کمالالملک شناخته میشود در سال ۱۲۲۴ در کاشان متولد شد و در سال ۱۳۱۹ در نیشابور چشم از جهان فرو بست. او به عنوان یکی از برجستهترین و تأثیرگذارترین چهرههای تاریخ هنر نوین ایران به حساب میآید. او خويشاوند صنيعالملك بود. غفاري در خانوادهای هنردوست و نامآور در کاشان به دنيا آمد. پس از پایان تحصيلات اوليه در كاشان، همراه با برادر بزرگتر خود به تهران رفت و در دارالفنون به تحصيل در رشته نقاشي پرداخت. در دوران سپري شده در دارالفنون، كار هنري وي توجه ناصر الدين شاه را جلب كرد و به همين خاطر به دربار دعوت شد.
پرترهای که غفاری از اعتضاد السلطنة کشید و باعث شد به عنوان نقاش در دربار قاجار استخدام شود، تأثیر شگرفی بر شاه گذاشت. پس از قتل ناصرالدين شاه، كمال الملك برای تحصيل و كسب تجربيات جديد رهسپار اروپا شد و سالهای زيادي را در فلورانس، رُم و پاريس سپري كرد. در آنجا با كپي كاري آثار بزرگ استادانی چون رافائل، رامبراند و تیسن به تقویت مهارتهای خود پرداخت. در پاریس با فانتن لاتور، استاد نقاشی موزه لوور، آشنا شد و این استاد بزرگ در معرفی او به شاگردانش گفت: «مراقب باشید! این هنرمند آتشین از ایران آمده است؛ از درخشش و گرمای هنر او بهره ببرید.»
آثار
در دوره مظفرالدین شاه، کمال الملک به ایران بازگشت و مدتی را در کربلا و بغداد گذراند که در آن زمان آثار برجستهای همچون رمال، آهنگر بغدادی و میدان کربلای معلا را خلق کرد. نقاشیهای تکچهرهای مظفرالدین شاه، میرزا علی اصغر خان اتابک، صورت حکیم الملک و میرزا محمود خان نیز از جمله دیگر آثار قابل توجه او هستند. کمال الملک پس از پیروزی انقلاب مشروطه، مدرسه صنایع مستظرفه را بنیان نهاد. جالب است که او با تألیف مقالات و ترجمه بعضی آثار «ژان ژاک روسو» و سایر نویسندگان فرانسوی طرفدار آزادی، به جنبش مشروطه پیوست.
آثار دیدنی دیگر کمال الملک شامل حوضخانه عمارت گلستان، منظره دوشان تپه، منظره تکیه دولت، دورنمای شمیران و تالار آیینه است. شخصیت و سبک هنری کمال الملک در بسیاری از کتابها و منابع تاریخ هنر ایران به تفصيل بحث شده است، ولي چندين كتاب پژوهشي نيز به صورت اختصاصي به بررسي هنر اين هنرمند بزرگ پرداختهاند.
نامههای کمالالملک که به کوشش و پژوهش علی دهباشی گردآوری، بازخوانی و تدوین شده، مجموعهای ارزشمند از نامههای کمالالملک به دکتر قاسم غنی است. علی دهباشی با گردآوری این اسناد، تنظیم تاریخی آنها و افزودن حواشی و توضیحات پژوهشی، امکان مواجهه مستقیم با این میراث مکتوب را فراهم کرده است.
نامههای این مجموعه همگی به خط کمالالملک و اکثراً با مداد نوشته شدهاند. نامههای قدیمیتر خوشخطترند، اما با گذشت زمان، بر اثر رعشه دست و ضعیف شدن دید استاد، خط او ناخواناتر شده است – بهطوری که بازخوانی و پیادهسازی دستنوشتهها توسط دهباشی دقتی ویژه میطلبیده است. آخرین نامههای کمالالملک در این مجموعه نیز به خط اطرافیان اوست که مهر کمالالملک در پایین آنها زده شده است. بازه زمانی این نامهها از سال ۱۳۰۶ شمسی (ارسال از تهران) آغاز میشود و تا ۱۳۱۹ شمسی ادامه مییابد.
کمالالملک، کمال توانایی تصویر کردن ایرانیان، زندگی را در غیرانسانیترین شرایط ممکن، در تنهایی مطلق، و زیر چلچراغ روشن دیدگان خدای قادر متعال به تاریخ ۲۷ مرداد ۱۳۱۹، بعد از ظهر یکشنبه، در نیشابور بدرود گفت. این مجموعه نامهها روشنگر حالات و روحیات او در آخرین سالهای زندگی پربارش است.
پیشتر نیز کتاب «یادنامه کمالالملک» به کوشش علی دهباشی و داراب بهنام شباهنگ از سوی نشر دانیارمنتشر شده بود؛ اثری پژوهشی و جامع که زمینهساز آشنایی عمیقتر مخاطبان با زوایای مغفولِ زندگی و هنر این استاد بزرگ شد و راه را برای گردآوری و انتشارِ مجموعهٔ حاضر هموار ساخت.
محمد غفاری: کمالالملک
محمد غفاری، که با نام کمالالملک شناخته میشود در سال ۱۲۲۴ در کاشان متولد شد و در سال ۱۳۱۹ در نیشابور چشم از جهان فرو بست. او به عنوان یکی از برجستهترین و تأثیرگذارترین چهرههای تاریخ هنر نوین ایران به حساب میآید. او خویشاوند صنیعالملک بود. غفاری در خانوادهای هنردوست و نامآور در کاشان به دنیا آمد. پس از پایان تحصیلات اولیه در کاشان، همراه با برادر بزرگتر خود به تهران رفت و در دارالفنون به تحصیل در رشته نقاشی پرداخت. در دوران سپری شده در دارالفنون، کار هنری وی توجه ناصر الدین شاه را جلب کرد و به همین خاطر به دربار دعوت شد.
پرترهای که غفاری از اعتضاد السلطنه کشید و باعث شد به عنوان نقاش در دربار قاجار استخدام شود، تأثیر شگرفی بر شاه گذاشت. پس از قتل ناصرالدین شاه، کمال الملک برای تحصیل و کسب تجربیات جدید رهسپار اروپا شد و سالهای زیادی را در فلورانس، رُم و پاریس سپری کرد. در آنجا با کپی کاری آثار بزرگ استادانی چون رافائل، رامبراند و تیسن به تقویت مهارتهای خود پرداخت. در پاریس با فانتن لاتور، استاد نقاشی موزه لوور، آشنا شد و این استاد بزرگ در معرفی او به شاگردانش گفت: «مراقب باشید! این هنرمند آتشین از ایران آمده است؛ از درخشش و گرمای هنر او بهره ببرید.»
آثار
در دوره مظفرالدین شاه، کمال الملک به ایران بازگشت و مدتی را در کربلا و بغداد گذراند که در آن زمان آثار برجستهای همچون رمال، آهنگر بغدادی و میدان کربلای معلا را خلق کرد. نقاشیهای تکچهرهای مظفرالدین شاه، میرزا علی اصغر خان اتابک، صورت حکیم الملک و میرزا محمود خان نیز از جمله دیگر آثار قابل توجه او هستند. کمال الملک پس از پیروزی انقلاب مشروطه، مدرسه صنایع مستظرفه را بنیان نهاد. جالب است که او با تألیف مقالات و ترجمه بعضی آثار «ژان ژاک روسو» و سایر نویسندگان فرانسوی طرفدار آزادی، به جنبش مشروطه پیوست.
آثار دیدنی دیگر کمال الملک شامل حوضخانه عمارت گلستان، منظره دوشان تپه، منظره تکیه دولت، دورنمای شمیران و تالار آیینه است. شخصیت و سبک هنری کمال الملک در بسیاری از کتابها و منابع تاریخ هنر ایران به تفصیل بحث شده است، ولی چندین کتاب پژوهشی نیز به صورت اختصاصی به بررسی هنر این هنرمند بزرگ پرداختهاند.
چاپ دوم
چاپ سوم
چاپ دوم
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.