همسران هنرمندان

همسران هنرمندان (۱۸۷۴) اثر آلفونس دوده، نویسنده و داستان‌نویس برجسته فرانسوی در سبک ناتورالیسم، یکی از آثار شناخته‌شده و محبوب ادبیات فرانسه است. دوده در این مجموعه داستان‌های کوتاه به پرسشی قدیمی و همواره بحث‌برانگیز می‌پردازد: آیا هنرمندان باید ازدواج کنند؟ و آیا زندگی زناشویی موجب رشد و شکوفایی کار هنری خواهد شد یا مانعی در برابر آن است؟

این پرسش طی قرن‌ها مطرح بوده و همچنان پاسخ قطعی و یکسانی برای آن یافت نشده است. خود هنرمندان نیز در این زمینه دیدگاه‌های متفاوتی دارند؛ برخی ازدواج را عامل محدودیت دانسته و برخی دیگر آن را همراه و یاریگر مسیر خلاقیت هنری می‌بینند. از مرور نظرها و تجربه‌های آنان نتیجه‌ای روشن به دست نمی‌آید و همواره موافقان و مخالفان در کنار هم وجود داشته‌اند.

دوده در این کتاب، نمونه‌هایی از هنرمندان مختلف را از طبقات گوناگون اجتماعی به تصویر می‌کشد و زندگی خانوادگی آنان را با نگاهی نقادانه روایت می‌کند. در این داستان‌ها، نقش زن در زندگی هنرمند گاه به‌صورت همدل و همراه است، اما بیشتر در مقام مانع و مزاحم دیده می‌شود. برای نمونه، شاعری گرفتار دخالت‌های همسر خود در کار هنری می‌شود یا زنی آوازه‌خوان که پس از رسیدن به شهرت، با حسادت همسرش و تلخی زندگی روبه‌رو می‌گردد.

ترجمه فارسی کتاب توسط حسن هنرمندی، شاعر، مترجم و پژوهشگر برجسته، انجام شده است. هنرمندی با تسلط و دقت بسیار توانسته روح و سبک دوده را در زبان فارسی بازآفرینی کند. وی که در سال ۱۳۴۶ پس از دریافت درجه ممتاز دکتری از دانشکده ادبیات دانشگاه پاریس-سوربن به ایران بازگشت، در طول فعالیت‌های خود با ترجمه آثار برجسته ادبیات فرانسه، همکاری با مطبوعات و برنامه‌های «رادیو ایران»، نقشی مهم در معرفی و گسترش شعر و ادبیات نوین در ایران ایفا کرد. در این ترجمه نیز کوشیده است تا ضمن وفاداری به اصطلاحات و تعبیرات نویسنده، متن برای خواننده فارسی‌زبان روشن و روان باشد.